ศิลปะปลายใบมีดด้วยเทคนิค ‘Paper-cutting’ กับ Collagecanto - Urban Creature

ติดสอยห้อยตาม ‘บัว-วรรณประภา ตุงคะสมิต’ ผู้นิยามตัวเองว่าเป็นอาชีพรับจ้างทั่วไป แต่เรา (ไม่) แอบเรียกว่า ‘ศิลปินตัดกระดาษ’ ผู้สร้างลวดลายบนผืนกระดาษตั้งแต่ตั๋วรถเมล์ ลอตเตอรี่ ใบเสร็จทางด่วน ไปจนถึงพร็อพประกอบฉาก พร้อมคุยถึงเรื่องศิลปะปลายใบมีดด้วยเทคนิค ‘Paper-cutting’ กับการเปิดเฟซบุ๊กแฟนเพจ Collagecanto ที่เริ่มจาก ‘งานอดิเรก’ สู่โอกาสที่เปิดกว้างให้คนได้เห็นฝีมือ

รอบกายเต็มไปด้วยงานศิลปะที่ถูกสร้างขึ้นบนผืนผ้าแคนวาส และใช้สีเป็นตัวเติมเต็มภาพวาดให้สมบูรณ์ แต่เมื่อเราได้เจองานของ ‘Collagecanto’ ลายเส้นอันแสนถี่ยิบผ่านหน้าเฟซบุ๊กก็ทำให้ต้องกดเข้าไปดู เพราะงานศิลป์ที่ทำขึ้นถูกร่างและสร้างลวดลายด้วย ‘คัตเตอร์’

จากงานอดิเรกสู่ Collagecanto

Photo Credit : Collagecanto

ช่วงสายของวันอาทิตย์ เราติดสอยห้อยตาม ‘พี่บัว-วรรณประภา ตุงคสมิต’ มานั่งพูดคุยในร้านกาแฟถึงเรื่อง ‘Paper-cutting’ หรือศิลปะการตัดกระดาษอย่างจริงจัง ที่บอกว่า ‘จริงจัง’ นั่นเป็นเพราะเราสองคนเคยเจอกันมาก่อนหน้า แต่ยังไม่ได้มีโอกาสลงลึกถึงงานกระดาษ นี่จึงเป็นการวนมาพบกันเป็นครั้งที่สอง

“เราฝึกงานแมกกาซีน แล้วรอบตัวเรามีแต่คนที่ทำงานแวดวงศิลปะ ทำให้รู้สึกว่าอยากทำอะไรเป็นของตัวเองดูบ้าง แต่วาดรูปก็ได้ตามสไตล์เราเลยคิดว่าตัดกระดาษเล่นดีกว่า เพราะมันเป็นสิ่งที่เราพอจะทำได้ก็เอาไปเสิร์ชกูเกิลว่าการตัดกระดาษอะไรที่น่าทำบ้าง
และมาสรุปเป็นที่คอลลาจ”

พี่บัวค่อยๆ เล่าถึงการได้ลงมือจับงานกระดาษครั้งแรก ที่ไม่ได้เริ่มจากการ ‘ฉลุ’ หรือการตัดลวดลายลงบนกระดาษเหมือนที่ทำอยู่ กลับกลายเป็นงาน ‘คอลลาจ’ ต่างหากที่พี่บัวเลือกเป็นเทคนิคแรกที่ได้ลงมือจับ

“ช่วงนั้นที่ทำเสร็จ เราจะเอาไปโพสต์ในบล็อกพร้อมกับกลอนเปล่า (Canto) ทำแบบนี้อยู่ทุกวันพบว่ามันคลายเครียดดี สนุก และตื่นเต้นที่ได้เรียนรู้จนกลายเป็นงานอดิเรกเราไปเลย มันเลยเป็นที่มาของชื่อเพจ Collagecanto”

Photo Credit : Collagecanto

กว่าจะได้มาจับงานฉลุกระดาษจริงๆ จังๆ เวลามันก็ผ่านไปสักพัก แต่ทุกอย่างที่เราได้เห็นทั้งหมดนั้น คือการได้เรียนผิดเรียนถูกจากประสบการณ์ของตัวเอง เพราะสมัยนั้นไม่มีตำรา ไม่มีเวิร์กช็อป มีเพียงแค่อินเตอร์เน็ตที่พอจะคลำหาเอาได้ พี่บัวถึงกับเอ่ยปากว่า ‘เป็นความโชคดี’ ณ ตอนนั้นที่อย่างน้อยมีพอช่องทางให้ค้นหาอยู่บ้าง ไม่อย่างนั้นก็คงไม่มีงานฉลุกระดาษของ ‘บัว สมิต’ มาให้เราเห็นแน่

“เรียกว่าตอนนั้นเรียนรู้ด้วยตัวเองก็ไม่ผิด เพราะเมื่อก่อนไม่มีเวิร์กช็อปเหมือนสมัยนี้ แต่ย้อนกลับไปตอนนั้น ถ้ามีคลาสสอนก็คงไม่มีตังค์เรียนอยู่ดี เพราะทำงานก็ไม่ได้เงินเยอะ เดชะบุญเป็นอินเตอร์เน็ตก็พอละ หรือไปร้านหนังสือเปิดดูเอา (หัวเราะ)”

ตัดฉีกกรีดเป็นของใกล้ตัว

Photo Credit : Collagecanto

พอเราถามพี่บัวถึงความหมายของ
‘ศิลปะการตัดกระดาษ’ ว่าคืออะไร

พี่บัวตอบเราว่า “มันคือศิลปะที่มีกระดาษเป็นตัวกลาง และใช้คัตเตอร์ กรรไกร หรือการฉีกทำให้เกิดลวดลายขึ้น ” และคำตอบสุดท้ายซึ่งทำให้เราเห็นภาพได้ชัดเจนมากที่สุดคือ “ศิลปะที่เราได้จับต้องมาตั้งแต่เด็ก”

ใช่ ! ใช่เลย ! ไม่ว่าจะเป็นการฉีก ตัดแปะ หรือกรีดลงบนกระดาษ ล้วนแต่เป็นเทคนิคศิลปะเบื้องต้นที่ได้ลงมือทำตั้งแต่เล็กยันโต เราอาจไม่ต้องมองถึงชิ้นงานหนึ่งชิ้นก็ได้ เพราะแค่ตัดกระดาษสีให้เป็นรูปดอกไม้ เพื่อเอาไปตกแต่งบอร์ดวิชาการก็นับว่าเป็นศิลปะการตัดกระดาษ พอนึกได้อย่างนั้นก็รู้สึกเลยว่าเราอยู่กับมันมาโดยที่ไม่รู้ตัวเลยจริงๆ

พี่บัวเสริมว่าถ้าหากมองในแง่วัฒนธรรมล่ะก็งานตัดกระดาษจีน หรือลายฉลุของไทยตามงานบุญต่างๆ ก็อาจทำให้หลายคนร้องอ๋อขึ้นมาได้ ความจริงแล้วศิลปะการตัดกระดาษไม่แตกต่างจากการวาดภาพหนึ่งภาพ เพียงแค่เปลี่ยนอุปกรณ์จาก ‘ดินสอ’ มาเป็น ‘คัตเตอร์’

(อุปกรณ์) น้อยแต่มาก 

Photo Credit : Collagecanto

“พี่ชอบเพราะอุปกรณ์น้อย ไม่ต้องลงทุนเยอะ (หัวเราะ)”

กว่าจะสร้างลวดลายละเอียดถี่ยิบออกมาให้เราเห็น อุปกรณ์คู่ใจของพี่บัว คือ คัตเตอร์ กระดาษ และแผ่นรองตัด   ด้วยจำนวนอุปกรณ์ไม่เยอะจนปวดหัว เรื่องราคาอยู่ในจุดที่จ่ายได้ นี่จึงเป็นอีกหนึ่งสาเหตุที่ทำให้พี่บัวชอบการฉลุกระดาษ ซึ่งมันเหมาะแก่การเริ่มต้นเพื่อเป็นงานอดิเรกได้อย่างดี

“หลักการทำงานศิลปะตัดกระดาษมันก็คล้ายกับการวาดรูปนั่นแหละ ปกติเราวาดภาพมันก็มีแค่กระดาษกับดินสอ แต่อันนี้เปลี่ยนมาเป็นกระดาษกับคัตเตอร์แทน”

นอกจากนี้พี่บัวมองว่าการสร้างงานฉลุกระดาษ เรื่องอุปกรณ์ก็สำคัญ อย่างคัตเตอร์มีหลายแบบการหยิบมาใช้ขึ้นอยู่กับวัสดุของเราว่ามีความหนา-บาง ถ้าหากมีความบางมากต้องใช้คัตเตอร์แบบปากกาจะจับถนัดกว่า และใบมีดต้องคมอยู่เสมอ หรือคัตเตอร์แบบเหลี่ยมเหมาะกับการตัดงานที่มีความหนา เพราะลงน้ำหนักได้เยอะกว่า

Photo Credit : Collagecanto

“เราจะหยิบกระดาษอะไรมาทำในงานก็ได้ ตั้งแต่ตั๋วรถเมล์ ไปจนถึงกระดาษสา แต่สิ่งเหล่านี้มันไม่ได้มีทฤษฎีให้เราอ่าน ถึงอ่านก็ไม่เข้าใจภาคปฏิบัติ ทุกอย่างเราต้องลองลงมือทำแล้วความผิดพลาดต่างๆ จะสอนให้เราเข้าใจเอง”

ส่วนแง่ของเทคนิค ถามว่ามีอะไรเป็นพิเศษไหม คำตอบคือ 

“ไม่ได้มีเทคนิคตายตัว เพราะเราเชื่อว่าแต่ละคนมีจะเทคนิคไม่เหมือนกัน”

ยิ่งเล็กยิ่งละเอียดยิ่งชอบ

Photo Credit : Collagecanto

ถ้าสังเกตงานของพี่บัวดีๆ จะเห็นว่าลายส่วนใหญ่ถูกฉลุออกไปจนเหมือนกับเส้นดินสออย่างไรอย่างนั้น ทั้งการฉลุออกเป็นจดหมาย หรือการฉลุรายละเอียดให้เล็กจนเป็นรูปเซลล์ต่างๆ ซึ่งหากให้คนเขียนมาลองฉลุดูล่ะก็เป็นอันต้องเพ่งจนปวดตาแน่ๆ ในทางกลับกันสิ่งนี้กลายเป็น ‘ความท้าทาย’ และ ‘ของโปรด’ สำหรับพี่บัวไปโดยปริยาย

อย่างผลงานที่จัดแสดงชิ้นล่าสุด My micro collection (My favorite food series) ภาพจำลองผ่านกล้องจุลทรรศน์ที่ทำเป็นเซลล์อาหารที่ชอบ เช่น ไข่ดาวแฝด กุ้งแช่น้ำปลา บัวลอย ซึ่งการนำเสนออกมาในวงกลมมันต่างออกไปจากงานที่พี่บัวเคยทำมา แต่ยังคงดีเทลอันแสนละเอียดยิบได้เหมือนเดิม เผลอๆ มากกว่าเดิมอีกด้วย

“ปกติคอนเซปต์การทำงานแต่ละครั้งจะมาจากเรื่องที่เราชอบและสนใจก่อน อาจจะเป็นงานที่เราชอบสไตล์ สี หรือบางทีก็มีหัวข้อคำต่างๆ หรือตั้งต้นมาจากวัสดุ เช่น ลอตเตอรี่ กระดาษสา แล้วอยากลองเอามาฉลุดู ซึ่งพักหลังๆ จะชอบทำงานมีดีเทลเล็กๆ เช่น ลายลูกไม้ ไมโครสโคป”

พี่บัวยังเสริมทิ้งท้ายว่า “จริงๆ งานฉลุกระดาษ หรือตัดกระดาษจะทำลายอะไรก็ได้ ไม่มีผิดถูก ไม่มีกฎตายตัว มันขึ้นอยู่กับความชอบของตัวเราเองว่าอยากทำอะไร”

Writer

SEND YOUR STORY

REQUEST INTERVIEW

ติดตามอ่าน “Urban Creature”
นิตยสารออนไลน์ที่จะทำให้คุณรักเมืองที่คุณอยู่ รักตัวเองมากขึ้นด้วยการเปิดมุมมองและนำเสนอแนวทางการใช้ชีวิตอย่างสร้างสรรค์ และสร้างแรงบันดาลใจใหม่ๆ ในการใช้ชีวิต
Better Life. Better Living.
Max. file size: 64 MB.